Avm Çılgınlığı Sürüyor

Yazar: Rıfat Kayın | Kategori: Yaşam | Tarih: 24 Temmuz 2010 | 477 kez okundu

AVM Çılgınlığı Sürüyor, AVM’ler Semtleri Fakirleştiriyor

Her yıl peş peşe yenilerinin açıldığı alışveriş merkezleri özellikle İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Bursa, Adana gibi büyük şehirlerin, şehir dokusunu, sosyal yapısını bozuyor. Artık verdikleri zarar bu şehirlerin semtleriyle, caddeleriyle, buralardaki işyerleri ile sınırlı değil. Giderek birbirlerine de zarar vermeye başladılar. Az olduğunda bir çeşni, bir güzellik olan bu merkezler sınırsız çoğaldıkça kabak tadı vermeye başladılar. Artık açılışları bile medyada haber niteliği taşımıyor…

Hala Açılmalarına Bir Sınır Getirilemedi

Yerleşimlerine ve yapımlarına bir sınır, bir ölçü, bir kural getirilemeyen bu dev yapılar şehirlerin kurulu düzenlerini, semtlerin, caddelerin niteliğini, trafiğini alt üst ediyor. Bu gidişle fazla değil bir, iki yıl içinde çoğu iş yapamaz hale gelecekler. Şimdiden böyle birçok atıl, gelecekte ne olacağı belirsiz eski AVM var.

Eski AVM’lerin bazılarında kiralar düşürülmesine rağmen içindeki esnaf para kazanamıyor. Çoğu kirasını ve aidatını düzenli ödeyemiyor. Ne devredebiliyor, ne bırakıp çıkabiliyor. Çünkü kontrat koşulları genellikle buna imkanı vermiyor. Zor durumdaki AVM’lerin esnafı bu ekonomik krizin bir gün sona ereceği umuduyla biraz da çaresizlikten beklemeyi  tercih ediyor. Çıkması halinde de seçenekleri yok denecek kadar az. Zaten bu bekleme aşamasında yeteri kadar içeri girdiğinden yeni yatırım yapmaya ne maddi gücü ne de cesareti var.

Ha bugün, ha yarın dedikçe şartlar daha da kötüleşiyor hatta bu arada yakınında bir yere yeni bir AVM daha açılıyor. Yeni açılan AVM’yi pazarlayan tecrübeli, deyim yerindeyse bu işin kurdu firmalar en az 3 yıl düzenli kira ödeyebilecek paralı müşterileri veya  pazarladıkları AVM şehirde iyi konumda ve gelecek vaat ediyorsa portföylerindeki eski müşterileri tercih ediyorlar. Bu güne kadarki AVM’lerin çoğunu dolduran topu topu 400 müşteriden arta kalan, kıyıda köşede kalmış birkaç mağazayı da kerhen, çok istekli, sürülen her koşulu kabul eden esnafa kiralıyorlar.

Markaların Çoğu Çin’de Yapılıyor

Mağazaların çoğunda yabancı markalar  tercih edildiği için yerli ürünleri satan, en azından Türkiye’de bilinen markalara  fazla yüz vermiyorlar. Oysa  mağazaları açılan yabancı markaların çoğu, ürünlerini Çin başta olmak üzere uzak doğuda yaptırıyorlar. Son yıllarda açılan AVM’lerin içinde bulunan mağazaların sattıkları ürünlerin bir envanteri tutulsa ev tekstili, yatak, mobilya, beyaz eşya gibi büyük hacimli ürünler ve gıda dışında neredeyse tamamına yakını uzak doğu orijinli çıkar. Üretimi Avrupa’da yapılan AB orijinli ürünler yok denecek kadar azdır. Yerli ürünler ise çoğunlukla yabancı markanın mağaza açmakta isteksiz olduğu, gelecek için fazla ümit vermeyen ve hinterlandının gelir düzeyi düşük olan AVM’lerde şans bulabilmektedir.

Binlerce Kişiye İstihdam Sağlanırken Binlerce Kişi İşinden Oluyor…

Bir AVM’nin tam doluluk sağlandığında, çoğu asgari ücretli yaklaşık 1000 kişiye istihdam sağlandığını varsayarsak AVM yatırımlarından kazanç bununla sınırlıdır. Semti fakirleşen, caddeleri boşalan, sosyal yapısı bozulan, bir sürü iflasa neden olan, birçok ailenin geçim kaynağını kurutan AVM 1000 kişiye güya istihdam yaratır ama daha fazlasını işinden eder. Hatırlanacak olursa Pazar günleri kapanmaları gündeme geldiğinde AVM dernekleri hemen istihdamı öne sürüp, binlerce kişinin işsiz kalacağını söyleyerek yaygara kopardılar. Başka geçerli bir argüman bulamadılar. Çünkü onlar fayda sağlamak için değil, kısa sürede para kazanmak için açılıyorlar. Ülkeye sağladıkları başka bir kazanç yok. Ama artık bilmeliler ki bu kadar fazlasına da ülkenin ihtiyacı yok.

Bu arada ihracatın ithalatı karşılama oranı düşmüş ve dış ticaret açığı birkaç puan artmış ama ne gam. Bir sürü içi uzak doğu mallarıyla dolu AVM’miz var ya!

AVM mezarlığında  biriken eski AVM’ler için bir çözüm üretilemez ise kayıplar daha da büyüyecek. Kliması, temizliği, güvenliği sürekli sağlanmak durumunda kalınan bu dev yapılar o kadar obur, o kadar masraflıdır ki bunlara başka bir işlev kazandırılması da imkansız gibidir. Nitekim şimdiye kadar böyle değişime uğramış bir örnek de yoktur.

Her yeni açılan AVM yukarıda değinilen tehlikeleri katlayarak artırıyor. Artık şehirler öyle bir doygunluğa ulaşılmıştır ki bundan sonra biri açıldıkça diğerinin batması mukadder gibidir.

Bir transatlantiğin batması nasıl denizde büyük bir anafor yaratırsa her AVM’nin batması da ticari yaşamda büyük anaforlar yaratacaktır.

Sadece AVM batmakla kalmayacak, esnafı, tedarikçisi, üreticisi, temsilcisi, ana firması, hizmet verenleri, iş sahibi, çalışanı da zarar görecek ve bunların da bazıları batacaktır.

AVM’ler Haksız Rekabetin Daniskasını Yapıyor.

Pazar günleri sabah saat 10.00’dan akşam saat 10.00, hatta saat 12.00’ye kadar açık kalmaları başlı başına bir haksız rekabet konusudur. Cadde üstü mağazalar hafta boyunca akşam saat 8.00’de ve Pazar günleri tam kapalı kalırken AVM’lere böyle bir ayrıcalık tanımak en ciddi yanlışlardan biridir.

Ayrıca şehirlerarası otobüs firmalarının servis araçları haksız rekabet yaptıkları gerekçesiyle yasaklanırken birçok AVM’nin  10-30 kilometre öteden müşteri taşıması da keza haksız rekabetin daniskasıdır. Ankara’da sabahtan gece yarılarına kadar bu servis minibüsleri gün boyu fink atmaktadır. Okul servisleri bile günde iki kere gidip gelirken bu araçlar durmaksızın belirli güzergahlar arasında gidip gelmektedir.

Yeni açılan AVM’lerin  sürekli çekilişler, kampanyalar, eğlence organizasyonları yapmaları işleri hareketlendirmeye yetmediğinde hedef kitlesinin yoğunlukla yaşadığı yerlerdeki reklam panolarını kullanmaktadırlar. Böyle bir bombardımana tutulan tüketici semtindeki işyerlerinden alışverişi azaltarak veya keserek buralara yönelmektedir. Bütün bunlar insanlara normalmiş gibi gelebilir ancak olaya geniş açılı bir objektiften bakarsak manzaranın hiçte iç açıcı olmadığını görürüz.

Rekabetin böylesi çok yıkıcıdır. Bir tarafta o semte yıllarca emek vermiş, orada yaşayanların bebekliklerini, çocukluklarını bilecek kadar insanlarıyla içli dışlı olmuş esnaf diğer tarafta onların üç kuruşluk kazancına acımasızca göz diken, elindeki sermayenin gücünü bu yıkımı hızlandırmak için kullanan aç gözlü yatırımcılar vardır. Bu gelişme gelir dağılımını daha da adaletsiz hale dönüştürmüş, adaletsizliği düzeltmesi gereken siyaset kurumu da ya bilerek ya bilmeden güçlüden yana tavır almıştır. Hesapsız, kitapsız çoğalan hiçbir kuralı konulmayan bu AVM çılgınlığına bir an önce bir tedbir düşünmenin zamanı gelmiş ve geçmektedir.

Semtinize Sahip Çıkın

Semt  sakinlerinin de caddelerine, sokaklarına sahip çıkmaları  gerekir. Semtin sahip olduğu bütün değerlerde, yapılarda, işletmelerde, parklarda sakinlerinin de katkısı ve  emeği vardır. Onlar yıllarca oralardan alışveriş yaptığı, oralarda yiyip içtiği için o yerler vardır. Gezilen, oturup çay, kahve içilen, o cadde sakinleri sayesinde o cadde olmuştur. Her semt sakinin hatıraları arasında o caddelerin, o dükkanların, o çay bahçelerinin, o parkların bir yeri vardır.

Açılan her yeni AVM ile mutlaka birileri para kazanıyor ama o şehrin birçok semti, caddesi ve orada yaşayan sakinleri, oralarda evi, işi olan aileleri kaybediyor, fakirleşiyor.

Semtinizi siz yarattınız üstelik taş taş üstüne koyarak, sindire sindire, yavaş yavaş… Onun elinizden alınmasına göz yummayın, semtinize sahip çıkın. Semtiniz fakirleşirse siz de fakirleşirsiniz…

Yazar Hakkında

www.optiktunali.com.tr web sitesinde optik, göz ve görme konusunda çok değerli bilgiler yer almaktadır. Ayrıca  www.optiktunali.com online satış mağazasını gezmenizi tavsiye ederiz.